( 522 ) س 13 : رأى شما در حقّ مضاجعه به جهت زن عقدى يعنى در چهار شب يك شب آيا واجب است ؟ ج : حقّ آن است كه اگر كسى يك زن داشته باشد مضاجعه واجب نيست مطلقاً و اگر متعدّد باشند باز واجب نيست ، مگر اين كه مضاجعه نسبت به يكى از آنها به عمل آمده ، پس اگر يك شب نزد يكى خوابيد در آن وقت يك شب هم از براى زنان ديگر واجب مىشود ، خلاصه آن كه تعديل واجب است ، يعنى در صورت تعدّد زوجات يا از براى هيچ يك مضاجعه به عمل نياورد ، يا از براى همه مساوى به عمل آورد ، يعنى اگر براى يكى به عمل آورد از براى ديگران هم به همان قدر به عمل آورد . ( 523 ) س 14 : هر گاه زيد صغيره اى را فضولًا به جهت خود عقد نمايد ، آيا قبل از بلوغ و اجازه وعدم اجازه مىتواند مادر او را نكاح كند يا نه ؟ و بعد از بلوغ وعدم اجازه مىتواند يا نه ؟ ج : در صورت اولى نمىتواند بالإجماع ، زيرا كه اجماعى است كه عقد از طرف او لازم است ، و معنى لزوم عقد از طرف او ترتيب جميع آثار عقد است بر آن ، كه يكى حرمت مادر است ، وايضاً هر گاه تواند عقد كند مادر را اين عين بر هم زدن عقد خواهد بود ، زيرا بعد نمىتواند دختر اجازه كند ، و اين منافى آن مطلبى است كه اجماعى است كه لزوم در طرف زوج باشد ، وعلَّامه در قواعد و بعضى از معاصرين در شرحى كه بر مختصر نافع نوشته بخصوصه تصريح به حرمت نموده اند . ( 1 ) پس اگر بگويى : معلوم نيست عقد مذكور صحيح باشد ، زيرا كه صحّت موقوف به اجازه است ، پس عقد صحيح يقينى نيست ، و حرمت مادر موقوف بر

--> ( 1 ) ظاهراً مقصود سيّد على طباطبايى صاحب رياض است .